Jak wyjaśnić uczniom różnicę między wyrazem podstawowym a podstawą słowotwórczą? Jak nauczyć ich rozpoznawania formantów i przeprowadzania analizy słowotwórczej?
Prezentacja „Słowotwórstwo” dla klas 7–8 pomaga omówić te zagadnienia na konkretnych przykładach. Zawiera 70 slajdów łączących krótkie objaśnienia z przykładami oraz 9 zadaniami z odpowiedziami. Materiał można wykorzystać podczas wprowadzania nowych treści, utrwalania wiadomości i powtórek przed egzaminem ósmoklasisty.
Co obejmuje prezentacja?
Tworzenie nowych wyrazów a odmiana tego samego słowa.
Wyraz podstawowy i pochodny oraz wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo.
Parafraza słowotwórcza.
Podstawa słowotwórcza i formant.
Przedrostki, przyrostki i wrostki.
Znaczenie formantów, m.in. w nazwach osób, miejsc, urządzeń i czynności oraz w zdrobnieniach i zgrubieniach.
Formant a końcówka fleksyjna.
Rdzeń, rdzenie oboczne oraz oboczności samogłoskowe i spółgłoskowe.
Rodzina wyrazów i wyrazy pokrewne.
Analiza słowotwórcza krok po kroku.
Złożenia, zrosty i zestawienia.
Pisownia przymiotników złożonych.
Zasady zapisywania skrótów, w tym stosowanie kropek.
Skrót a skrótowiec.
Literowce, głoskowce, grupowce i skrótowce mieszane.
Pisownia i odmiana skrótowców.
Teoria połączona z ćwiczeniami
W prezentacji znajdują się zadania wymagające m.in. odróżniania odmiany od tworzenia nowego wyrazu, układania łańcucha słowotwórczego, tworzenia parafraz, wskazywania formantów i rozpoznawania oboczności. Uczniowie ćwiczą również analizowanie wyrazów występujących w tekście, klasyfikowanie wyrazów złożonych oraz poprawne stosowanie skrótów i rozpoznawanie rodzajów skrótowców.
Odpowiedzi zamieszczone w prezentacji ułatwiają wspólne sprawdzanie rozwiązań i omawianie trudniejszych przykładów.
Czytelne przykłady i uporządkowane wyjaśnienia
Duże przykłady, krótkie definicje i kolorystyczne wyróżnienia pomagają śledzić budowę wyrazów. Prezentacja pokazuje też różnice między pojęciami, które łatwo pomylić: rdzeniem i podstawą słowotwórczą, rodziną wyrazów i formami jednego słowa czy skrótem i skrótowcem.
Materiał sprawdzi się na lekcjach języka polskiego, zajęciach wyrównawczych i korepetycjach oraz podczas przygotowań do sprawdzianu i egzaminu ósmoklasisty.
Format: prezentacja PowerPoint (PPTX), 70 slajdów.
Materiał marki MANUFAKTURA WIEDZY.