Przemoc rówieśnicza – jak rozpoznać i reagować? Prezentacja na Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej

„Przemoc rówieśnicza – jak rozpoznać i reagować?” to gotowa, 18-slajdowa prezentacja edukacyjna przygotowana z myślą o rozmowie z uczniami na temat bezpieczeństwa, relacji rówieśniczych i odpowiedzialnego reagowania na krzywdę.

Materiał może być wykorzystany podczas Tygodnia o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej, na godzinie wychowawczej, zajęciach z pedagogiem lub psychologiem szkolnym, a także jako element działań profilaktycznych szkoły.

Prezentacja pomaga uczniom zrozumieć różnicę pomiędzy konfliktem, agresją i przemocą oraz pokazuje, że przemoc może mieć różne formy – fizyczną, słowną, relacyjną, materialną i internetową.

Dużo miejsca poświęcono praktycznemu reagowaniu: zarówno z perspektywy osoby doświadczającej przemocy, jak i świadka czy osoby, do której ktoś zwraca się po pomoc. Uczniowie otrzymują konkretne przykłady bezpiecznych reakcji, zdań, których można użyć, oraz informacji, gdzie szukać wsparcia. Materiał przypomina również, że osoba doświadczająca przemocy nie ponosi winy za to, co ją spotyka.

Jednym ze slajdów jest miniwarsztat oparty na przykładowej sytuacji z klasowej grupy internetowej, który pozwala przejść od samego oglądania prezentacji do rozmowy i analizy konkretnego zdarzenia.

Materiał rozwija przede wszystkim umiejętność:

• rozpoznawania przemocy rówieśniczej i jej różnych form,
• odróżniania konfliktu od agresji i przemocy,
• zauważania sygnałów świadczących o tym, że ktoś może potrzebować pomocy,
• reagowania w roli świadka,
• szukania wsparcia u dorosłych,
• odpowiedzialnego zachowania w internecie,
• empatii i odpowiedzialności za bezpieczeństwo innych,
• prowadzenia rozmowy o trudnych sytuacjach bez obwiniania osoby pokrzywdzonej.

Jak pracować z materiałem?
Prezentację można wyświetlić w całości podczas jednej dłuższej lekcji lub podzielić ją na kilka krótszych części. Warto zatrzymywać się przy kolejnych slajdach, prosić uczniów o przykłady i odnosić omawiane sytuacje do codzienności szkolnej. Szczególnie przy slajdzie warsztatowym można pracować w parach lub małych grupach, a następnie wspólnie omówić odpowiedzi.

Ważne: materiał został przygotowany przede wszystkim jako prezentacja do wyświetlania na ekranie, projektorze lub tablicy multimedialnej. Ma format panoramiczny. W przypadku drukowania na kartkach A4 mogą pojawić się białe marginesy u góry i u dołu strony.

Co znajduje się na kolejnych slajdach?

Slajd 1 – Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej
Slajd otwierający prezentację.

Slajd 2 – Dlaczego o tym rozmawiamy?
Wprowadzenie do tematu bezpieczeństwa w szkole i wyjaśnienie, dlaczego reagowanie na przemoc jest ważne.

Slajd 3 – Konflikt, agresja czy przemoc?
Czytelne rozróżnienie trzech pojęć i wskazanie ich najważniejszych cech.

Slajd 4 – Jak rozpoznać przemoc rówieśniczą?
Trzy ważne sygnały: celowe zranienie, przewaga po jednej stronie oraz powtarzanie się sytuacji lub groźba jej powtórzenia.

Slajd 5 – Przemoc ma wiele form
Omówienie przemocy fizycznej, słownej, relacyjnej i materialnej.

Slajd 6 – Kiedy żart przestaje być żartem?
Granice żartu, znaczenie słowa „stop” oraz przykład dojrzałej reakcji: zatrzymanie zachowania, przeprosiny i próba naprawienia sytuacji.

Slajd 7 – Przemoc w internecie też jest realna
Cyberprzemoc, zabezpieczanie dowodów, zgłaszanie treści i proszenie o pomoc.

Slajd 8 – W tej sytuacji są różne role
Osoba doświadczająca przemocy, osoba stosująca przemoc, świadkowie oraz dorośli.

Slajd 9 – Świadek nie musi być bohaterem
Proste i bezpieczne sposoby reagowania bez konieczności samodzielnego wchodzenia w konflikt.

Slajd 10 – Gdy przemoc dotyczy ciebie
Cztery kroki: zadbanie o bezpieczeństwo, powiedzenie zaufanej osobie, zapisanie informacji o zdarzeniu i dalsze szukanie pomocy.

Slajd 11 – Gdy ktoś prosi cię o pomoc
Jak wysłuchać, wesprzeć i wspólnie zwrócić się do dorosłego.

Slajd 12 – Zamiast odwetu: zatrzymać, naprawić, zmienić
Odpowiedzialność za zachowanie, naprawianie szkody i zmianę sposobu reagowania.

Slajd 13 – Słowa, które pomagają
Przykładowe komunikaty wspierające osobę pokrzywdzoną oraz zdania, które można wykorzystać w sytuacji presji grupy.

Slajd 14 – Sygnały, których nie wolno lekceważyć
Zmiana zachowania, wycofanie, unikanie szkoły, dolegliwości fizyczne, niepokój związany z telefonem czy niszczenie rzeczy.

Slajd 15 – Jak powinna reagować szkoła?
Zapewnienie bezpieczeństwa, ustalenie faktów, włączenie odpowiedzialnych dorosłych oraz monitorowanie sytuacji.

Slajd 16 – Miniwarsztat: co zrobimy w tej sytuacji?
Analiza przykładu ośmieszającego zdjęcia przesyłanego na klasowej grupie. Uczniowie odpowiadają na cztery pytania i szukają właściwych sposobów reagowania.

Slajd 17 – Gdzie szukać pomocy?
Osoby i miejsca, do których można zwrócić się w szkole i poza nią, Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 oraz numer alarmowy 112.

Slajd 18 – Klasa bez obojętności
Podsumowanie prezentacji i przypomnienie najważniejszych zasad budowania bezpiecznej klasy.