„AI pomaga. Człowiek myśli” to zestaw 18 plansz edukacyjnych poświęconych świadomemu, bezpiecznemu i odpowiedzialnemu korzystaniu ze sztucznej inteligencji.
Materiał pokazuje uczniom, czym jest generatywna AI, w jaki sposób może wspierać naukę oraz dlaczego otrzymanej odpowiedzi nie należy automatycznie traktować jako prawdziwej i gotowej do wykorzystania. Uczniowie poznają pojęcie halucynacji AI, uczą się sprawdzania źródeł, formułowania dobrych pytań oraz oceniania, czy odpowiedź rzeczywiście ma sens.
Duża część materiału dotyczy również bezpieczeństwa cyfrowego: ochrony danych osobowych, prywatności, cyfrowego śladu, odpowiedzialności za wykorzystane treści oraz praw autorskich. Plansze pokazują także różnicę pomiędzy korzystaniem z AI jako pomocy a zastępowaniem nim własnej pracy i myślenia.
Materiał rozwija:
- krytyczne myślenie,
- umiejętność weryfikowania informacji,
- świadome korzystanie z nowych technologii,
- odpowiedzialność cyfrową,
- umiejętność formułowania pytań,
- analizowanie i ocenianie treści,
- samodzielność w uczeniu się.
Można wykorzystać go jako gazetkę szkolną, prezentację na godzinie wychowawczej, zajęcia z edukacji informatycznej, zajęcia z pedagogiem, rewalidację lub materiał do rozmowy o korzystaniu z AI podczas nauki.
Najlepiej pracować z nim modułowo: rozpocząć od tego, czym jest AI i jak może pomagać, następnie przejść do błędów i weryfikowania informacji, a potem do prywatności, praw autorskich i odpowiedzialności ucznia. Dobrym zakończeniem jest minićwiczenie „Detektywi informacji”, podczas którego uczniowie analizują odpowiedź wygenerowaną przez AI i próbują ją zweryfikować.
Zawartość – 18 plansz:
- AI pomaga. Człowiek myśli. – plansza tytułowa.
- Od pytania do odpowiedzi – droga od sformułowania pytania przez odpowiedź AI i sprawdzenie źródeł aż do własnego wniosku.
- Czym jest generatywna AI? – proste wyjaśnienie, czym jest AI i dlaczego jest narzędziem, a nie człowiekiem.
- Co AI może ułatwić w nauce? – porządkowanie pomysłów, planowanie nauki, tłumaczenie trudnych pojęć i szukanie inspiracji.
- Dobre pytanie daje lepszą podpowiedź – cel, odbiorca, zakres, forma i kryteria dobrego polecenia.
- AI może się mylić – czym są błędne i zmyślone odpowiedzi oraz halucynacje AI.
- Lupa nad odpowiedzią – sprawdzanie odpowiedzi z podręcznikiem i wiarygodnymi źródłami.
- Trzy pytania kontrolne – skąd to wiadomo, czy potwierdzają to inne źródła i czy potrafię wyjaśnić odpowiedź własnymi słowami.
- Prywatność: czego nie wpisywać? – dane osobowe, hasła, informacje o zdrowiu oraz poufne sprawy szkolne i domowe.
- Cyfrowy ślad – świadomość, że zapytania i treści mogą być zapisywane oraz dlaczego warto sprawdzać ustawienia prywatności.
- Człowiek odpowiada za użycie – odpowiedzialność za wybór, sprawdzenie i wykorzystanie treści.
- Prawo autorskie i cudza praca – kopiowanie, podobieństwo wygenerowanych treści i konieczność sprawdzania zasad wykorzystania materiałów.
- Dwie drogi – porównanie bezmyślnego kopiowania z traktowaniem odpowiedzi AI jako propozycji do dalszej pracy.
- Kiedy AI pomaga, a kiedy przeszkadza? – konkretne przykłady dobrego i niewłaściwego wykorzystania AI.
- AI nie rozumie tak jak człowiek – ograniczenia AI oraz znaczenie rozmowy z zaufanym dorosłym w sprawach dotyczących relacji, zdrowia i bezpieczeństwa.
- Zasada STOP – sprawdź, trop źródło, oceń treść, podejmij decyzję.
- Minićwiczenie: Detektywi informacji – praktyczne zadanie polegające na sprawdzeniu odpowiedzi wygenerowanej przez AI.
- Człowiek prowadzi – podsumowanie: pytanie → odpowiedź → sprawdzam → rozumiem → decyzja.