Jesień – prezentacja edukacyjna. Przyroda, zwierzęta, pogoda i tradycje

„Jesień” to rozbudowana prezentacja edukacyjna składająca się z 19 estetycznych, spójnych graficznie plansz, które pokazują jesień z wielu perspektyw – przyrodniczej, biologicznej, geograficznej i kulturowej.

Materiał nie ogranicza się do podstawowych oznak jesieni. Uczniowie poznają m.in. przyczyny zmiany barwy liści, różnice między drzewami liściastymi i iglastymi, sposoby przygotowania zwierząt do zimy, wędrówki ptaków, jesienne grzyby i plony, zjawiska pogodowe, babie lato, fenologię, obieg materii w przyrodzie oraz zmiany zachodzące w roślinach wraz z końcem okresu wegetacyjnego. W prezentacji znalazło się również miejsce na polskie tradycje, jesień w sztuce i literaturze oraz charakterystyczne jesienne krajobrazy Polski.

Prezentacja rozwija wiedzę przyrodniczą i biologiczną, umiejętność obserwowania zmian zachodzących w środowisku, rozumienie zależności występujących w przyrodzie, słownictwo przyrodnicze oraz ciekawość poznawczą. Dzięki interdyscyplinarnemu charakterowi może być wykorzystywana podczas lekcji przyrody i biologii, edukacji przyrodniczej, zajęć świetlicowych, bibliotecznych, godzin wychowawczych oraz zajęć tematycznych poświęconych porom roku.

Materiał można wyświetlić w całości jako prezentację wprowadzającą lub podsumowującą temat jesieni albo korzystać z wybranych plansz podczas konkretnych lekcji. Poszczególne slajdy mogą również stać się punktem wyjścia do rozmowy, obserwacji terenowych, tworzenia zielnika czy dziennika fenologicznego. Ostatnie plansze bezpośrednio zachęcają uczniów do samodzielnego obserwowania zmian zachodzących w przyrodzie.

Ważna informacja o formacie: materiał został przygotowany przede wszystkim do wyświetlania w formie prezentacji. Nie jest to format A4. Plansze można drukować i wykorzystać np. na gazetkę szkolną, jednak ze względu na różnicę proporcji prezentacji i kartki A4 podczas wydruku mogą pojawić się białe paski/marginesy.

Co znajduje się na poszczególnych slajdach:

1. Jesień – efektowna strona tytułowa w jesiennej, wycinankowej stylistyce.
2. Czym jest jesień? – jesień astronomiczna i meteorologiczna oraz równonoc jesienna.
3. Dlaczego liście zmieniają kolor? – chlorofil, karotenoidy i antocyjany oraz proces jesiennej zmiany barw liści.
4. Drzewa liściaste i iglaste – najważniejsze różnice oraz modrzew jako wyjątek wśród iglaków.
5. Zwierzęta jesienią – przygotowania do zimy – gromadzenie zapasów, hibernacja, sen zimowy i zmiana sierści.
6. Wędrówki ptaków – przykłady ptaków odlatujących na zimę oraz gatunków pozostających w Polsce.
7. Grzyby jesienne – popularne grzyby jadalne, ich znaczenie w ekosystemie oraz podstawowe zasady bezpieczeństwa.
8. Owoce i plony jesieni – sezonowe owoce, orzechy, warzywa oraz tradycyjne sposoby ich przechowywania.
9. Pogoda i zjawiska atmosferyczne jesienią – mgły, przymrozki, silne wiatry i zmienne ciśnienie.
10. Babie lato – jesienna pogoda, charakterystyczne nici pajęczyny i pochodzenie określenia.
11. Fenologia jesieni – wczesna, złota i późna jesień oraz charakterystyczne dla nich zmiany w przyrodzie.
12. Jesień w kulturze i tradycji polskiej – dożynki, Wszystkich Świętych i Zaduszki oraz Narodowe Święto Niepodległości.
13. Symbole jesieni – liście, dynia, kasztan, żołądź, bocian, grzyby, jabłka i pajęczyny.
14. Jesień w sztuce i literaturze – przykłady obecności jesieni w literaturze, muzyce i malarstwie.
15. Fotosynteza i jej kres jesienią – wpływ skracającego się dnia i spadku temperatury na funkcjonowanie roślin.
16. Gleba i obieg materii jesienią – ściółka leśna, mikroorganizmy, grzyby, dżdżownice i rozkład materii organicznej.
17. Jesień w Polsce – regiony i krajobrazy – Tatry, Mazury, Bieszczady i Puszcza Białowieska.
18. Jak obserwować jesień? – pomysły na dziennik fenologiczny, zielnik liści i fotografię przyrodniczą.
19. Podsumowanie – jesień, czas przemian – najważniejsze idee materiału: przemijanie, odpoczynek przyrody oraz obieg materii i nowe życie.