Przemówienie bez tajemnic – teoria, wzór z komentarzami i edytowalna karta pracy | E8

PRZEMÓWIENIE BEZ TAJEMNIC – teoria, wzór z komentarzami i edytowalna karta pracy | E8

Jak nauczyć ucznia pisać przemówienie, które nie przypomina rozprawki z dopisanym na początku zwrotem do słuchaczy?

Ten pakiet pokazuje, że dobre przemówienie powinno nie tylko zawierać logiczne argumenty i przykłady z lektur, lecz także pozostawać żywą wypowiedzią skierowaną do konkretnego odbiorcy. Uczeń uczy się bezpośrednio zwracać do słuchaczy, stosować środki retoryczne, wyrażać emocje oraz kończyć tekst wyraźnym apelem.

Materiał prowadzi ucznia krok po kroku: od zrozumienia polecenia i określenia celu wypowiedzi, przez sformułowanie stanowiska oraz zbudowanie argumentów, aż do zaplanowania wstępu, rozwinięcia i zakończenia.

Szczególną uwagę poświęcono różnicy między argumentem a przykładem. Uczeń dowiaduje się, że bohater, wydarzenie lub tytuł lektury nie są argumentem. Stanowią przykład, który powinien potwierdzać wcześniej sformułowaną, ogólną myśl.

CO ZNAJDUJE SIĘ W PAKIECIE?

1. PRZEMÓWIENIE BEZ TAJEMNIC

Przejrzysta karta teoretyczna wyjaśniająca:

• czym przemówienie różni się od rozprawki,
• kto jest odbiorcą przemówienia,
• jak określić cel wypowiedzi,
• z jakich elementów powinno składać się przemówienie,
• jak sformułować stanowisko,
• jak zbudować argument,
• czym argument różni się od przykładu,
• dlaczego każdy akapit powinien prowadzić do wniosku.

Uczeń otrzymuje czytelny schemat całej wypowiedzi:

• powitanie i zwrot do odbiorców,
• wprowadzenie do tematu,
• stanowisko,
• pierwszy argument, przykład, wyjaśnienie i wniosek,
• drugi argument, przykład, wyjaśnienie i wniosek,
• podsumowanie,
• apel skierowany do słuchaczy,
• zakończenie przemówienia.

2. GŁOS MÓWCY – ŚRODKI RETORYCZNE I PRZYDATNE SŁOWNICTWO

Karta przedstawia najważniejsze środki retoryczne, które uczeń może zastosować w swoim przemówieniu:

• bezpośrednie zwroty do odbiorców,
• pytania retoryczne,
• celowe powtórzenia,
• wyliczenia,
• wykrzyknienia,
• apele.

Środki retoryczne nie są pokazane jako ozdobniki dodawane wyłącznie we wstępie lub zakończeniu. Uczeń dowiaduje się, jak wykorzystać je również w akapitach argumentacyjnych, aby podkreślić najważniejsze myśli i skuteczniej oddziaływać na słuchaczy.

Na karcie znajduje się także bank przydatnych sformułowań pomagających:

• przedstawić stanowisko,
• rozpocząć argument,
• wprowadzić przykład z lektury,
• wyjaśnić znaczenie przywołanej sytuacji,
• sformułować wniosek,
• podsumować wypowiedź,
• zwrócić się do słuchaczy,
• zakończyć tekst apelem.

Materiał zawiera również przejrzyste przypomnienie najważniejszych elementów branych pod uwagę podczas oceniania dłuższej wypowiedzi na egzaminie ósmoklasisty.

3. PRZYKŁADOWE PRZEMÓWIENIE Z KOMENTARZAMI

Modelowa wypowiedź została podzielona na najważniejsze elementy:

• powitanie,
• stanowisko,
• argument,
• przykład z lektury,
• wyjaśnienie,
• wniosek,
• podsumowanie,
• zwrot do słuchaczy,
• apel.

Kolorowe oznaczenia i krótkie komentarze pokazują, jak poszczególne części łączą się w logiczną całość.

W przykładowym przemówieniu środki retoryczne pojawiają się nie tylko we wstępie i zakończeniu, lecz także przy argumentach i przykładach. Uczeń może zobaczyć, jak wykorzystać pytanie retoryczne, powtórzenie lub bezpośredni zwrot do odbiorców bez zakłócania toku argumentacji.

4. WARSZTAT MÓWCY

Trzystronicowa karta pracy prowadzi ucznia od analizy polecenia do przygotowania kompletnego planu własnego przemówienia.

Uczeń:

• określa, do kogo mówi,
• ustala cel swojej wypowiedzi,
• rozpoznaje problem zawarty w temacie,
• formułuje stanowisko bez rozpoczynania od bohatera lub tytułu lektury,
• odróżnia argumenty od przykładów,
• poprawia błędnie zapisany argument,
• planuje dwa różne argumenty,
• dobiera lekturę obowiązkową oraz inny utwór literacki,
• wybiera konkretną sytuację z lektury,
• wyjaśnia, co przywołany przykład udowadnia,
• formułuje wniosek po każdym przykładzie,
• planuje zwroty do odbiorców,
• tworzy pytanie retoryczne, powtórzenie, wyliczenie i apel,
• układa wstęp i zakończenie,
• korzysta z listy kontrolnej przed napisaniem całej wypowiedzi.

WERSJA EDYTOWALNA DOCX

Do zestawu została dołączona trzystronicowa karta pracy w edytowalnym formacie DOCX. Nauczyciel może zmienić temat przemówienia, adresata, polecenia, przykładowe zdania, wskazane lektury oraz liczbę lub rodzaj ćwiczeń.

Dzięki temu ten sam materiał można dostosować do możliwości konkretnej klasy, aktualnie omawianych utworów lub wybranego tematu lekcji.

W pakiecie znajdują się:

• kompletny siedmiostronicowy materiał w formacie PDF – gotowy do wydrukowania lub wyświetlenia,
• trzystronicowa karta pracy w formacie DOCX – do samodzielnej edycji.

DLA KOGO?

Materiał jest przeznaczony dla uczniów klas 7–8. Sprawdzi się:

• podczas wprowadzania przemówienia,
• przy porównywaniu przemówienia z rozprawką,
• na lekcjach poświęconych argumentowaniu,
• podczas ćwiczenia środków retorycznych,
• w czasie powtórki przed egzaminem ósmoklasisty,
• na zajęciach dodatkowych i korepetycjach,
• w pracy indywidualnej z uczniem.

Materiał można wykorzystać podczas dwóch jednostek lekcyjnych. Na pierwszej uczniowie poznają zasady i analizują przykładową wypowiedź, a na drugiej wykonują ćwiczenia oraz przygotowują plan własnego przemówienia.

Karta pracy nie narzuca jednego zestawu poprawnych argumentów. Jej celem jest nauczenie ucznia samodzielnego budowania toku rozumowania, dobierania przykładów z lektur oraz świadomego oddziaływania na odbiorców.

FORMAT MATERIAŁU

• 7 stron A4 w formacie PDF,
• edytowalna, 3-stronicowa karta pracy w formacie DOCX,
• materiał kolorowy,
• pliki gotowe do pobrania, wydrukowania i wykorzystania na lekcji.