Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA) – NASK, Czyste powietrze (gazetka szkolna / prezentacja)

To nowoczesna gazetka/prezentacja PDF, która w bardzo przystępny sposób wyjaśnia temat smogu oraz pokazuje, czym jest Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA) – ogólnopolski program cyfrowej edukacji ekologicznej realizowany przez NASK – Państwowy Instytut Badawczy. Zestaw zawiera 1 plik PDF i 20 stron/20 plansz. Materiał zaczyna się okładką (str. 1) i przedstawia ESA jako program łączący naukę o czystym powietrzu z technologią oraz angażujący szkoły, przedszkola i społeczności lokalne (str. 2). Następnie pokazuje misję programu: podnoszenie świadomości, rozwój kompetencji cyfrowych i angażowanie społeczności (str. 3). Kolejne plansze tłumaczą smog jako „niewidzialnego wroga” i wyjaśniają, że to nie zwykła mgła, tylko mieszanina zanieczyszczeń (str. 4). Materiał omawia główne źródła zanieczyszczeń: niską emisję z domowych pieców (w tym palenie złej jakości węgla, śmieci, mokrego drewna) (str. 5), spaliny samochodowe i ruch uliczny oraz przemysł (str. 6). Bardzo czytelnie wyjaśnia też, czym są pyły PM10 (do 10 μm) (str. 7) i PM2.5 (poniżej 2,5 μm) oraz dlaczego te drobne cząstki są groźne (str. 8). Następnie pokazuje wpływ smogu na układ oddechowy (kaszel, duszności, częstsze infekcje, nasilenie alergii i astmy) (str. 9) oraz dlaczego dzieci są szczególnie narażone (szybszy oddech, rozwijające się płuca, częstsza aktywność na zewnątrz) (str. 10). Kolejna część prezentuje, jak ESA mierzy jakość powietrza: czujniki w szkołach pracują 24/7, dane trafiają do NASK, a szkoła ma „własną pogodynkę powietrza” (str. 11) oraz gdzie można sprawdzać dane (m.in. platforma esa.nask.pl i szkolne wyświetlacze) (str. 12). Bardzo praktyczna jest plansza z systemem kolorystycznych alertów (zielony/żółty/pomarańczowy/czerwony) i wskazówkami, jak dostosować aktywność (str. 13) oraz slajd o nauce przez doświadczenie: e-lekcje, gry, konkursy, eksperymenty i olimpiada antysmogowa (str. 14). Końcowe plansze podpowiadają codzienne eko-nawyki: wybieranie transportu pieszo/rowerem/komunikacją (str. 15), oszczędzanie energii i dbanie o ciepło w domu (str. 16), rośliny jako naturalne filtry powietrza (str. 17), „mądre reagowanie” na alerty (wietrzenie, maski, aktywność w zależności od jakości powietrza) (str. 18), zachętę do bycia „Ambasadorem Czystego Powietrza” (str. 19) i finał „Razem dla czystego nieba” (str. 20).

Materiał jest przeznaczony dla klas 1–8 (i jako gazetka również dla starszych), dla wychowawców, nauczycieli przyrody/geografii, pedagogów, świetlicy i biblioteki, a także szkół uczestniczących w programie ESA lub planujących działania antysmogowe. Rozwija świadomość ekologiczną, rozumienie zjawisk atmosferycznych i zdrowotnych, umiejętność interpretowania komunikatów o jakości powietrza (alerty), a także postawy prozdrowotne i proekologiczne oraz elementy kompetencji cyfrowych (korzystanie z danych i platform).

Jak pracować z materiałem? Możesz wydrukować plansze w A4/A3 i zrobić gazetkę „Smog i czyste powietrze”, a wybrane slajdy omówić na godzinie wychowawczej lub przyrodzie. Najlepiej działa podział na 2 krótkie spotkania: (1) czym jest smog, źródła i pyły PM (str. 4–10), (2) jak mierzymy jakość powietrza i co możemy robić (str. 11–20). Na koniec uczniowie mogą stworzyć klasową „Deklarację czystego powietrza” (1 nawyk na tydzień: spacer/rower, oszczędzanie energii, sprawdzanie alertów).